Zbigniew Stryj laureatem „Tabulki” 2026

21 października w Stacji Biblioteka odbyła się uroczysta gala wręczenia „Tabulki”, podczas której tytuł Optimus Auctor Silesianus Anno Domini MMXXVI otrzymał Zbigniew Stryj. Wyróżnienie przyznawane przez Miejską Bibliotekę Publiczną w Rudzie Śląskiej trafia do osób szczególnie zasłużonych dla śląskiej kultury, literatury oraz pielęgnowania regionalnego dziedzictwa. Tegoroczne wydarzenie zorganizowane zostało w ramach XII edycji Festu Literackiego „Kakauszale”.

Jednym z najważniejszych momentów wieczoru było symboliczne wręczenie Zbigniewowi Stryjowi pamiątkowej „Tabulki”. Nazwisko laureata zostanie umieszczone na granitowej płycie w Bibliogrodzie przy Stacji Biblioteka, gdzie od lat tworzony jest wyjątkowy Plac Tuzów, upamiętniający wybitnych twórców związanych ze Śląskiem. Kapituła nagrody doceniła wszechstronny dorobek Zbigniewa Stryja, który od lat z powodzeniem spełnia się jako aktor, reżyser, scenarzysta, dramaturg, poeta, a nawet wokalista. W swojej twórczości wielokrotnie sięgał do śląskiej historii, kultury i tożsamości, czyniąc je jednym z głównych tematów artystycznych poszukiwań. Jest autorem czternastu sztuk teatralnych silnie osadzonych w śląskich realiach oraz ośmiu tomików poetyckich, w tym jednego wydanego w języku śląskim. W swoim dorobku ma także album poetycko-fotograficzny „Nie muszę wracać…”, stworzony wspólnie z fotografikiem Arkadiuszem Golą.

Wieczór miał nie tylko oficjalny, ale również bardzo osobisty charakter. Podczas spotkania autor wracał wspomnieniami do rodzinnych związków z Rudą Śląską. Opowiadał o swoich korzeniach związanych z Chebziem, skąd pochodziła jego mama i o miejscach, które od dzieciństwa budowały jego więź z regionem. Wspominał również, że ponowne zaproszenie do Rudy Śląskiej przed kilku laty przez Śląski Teatr Impresaryjny im. H. Bisty pozwoliło mu na nowo odkryć i poczuć miasto jako ważną część własnej historii. Wśród uczestników wydarzenia znaleźli się najbliżsi artysty. W pierwszym rzędzie zasiadła jego mama Róża, obecne były także żona Ewa oraz córki Aleksandra i Anna.

Atmosfera gali pełna była wzruszeń, wspomnień i anegdot, którymi laureat dzielił się z publicznością. Wspominał, że wybór drogi życiowej od początku był dla niego jasny. Choć w szkole teatralnej wróżono mu karierę w stołecznych teatrach, postanowił wrócić do rodzinnego Zabrza, by właśnie na Śląsku budować swoją przestrzeń artystyczną.  – Prowincja to jest myślenie, a nie miejsce. Myśmy nigdy nie byli prowincją. Śląskie teatry były zawsze do przodu – podkreślał Stryj, dodając że ważnym powodem tej decyzji była też tęsknota za lokalnym klimatem i śląskim „luftem”.

Rozpoczęcie w 1992 roku pracy w zabrzańskim Teatrze Nowym pod skrzydłami ówczesnego dyrektora, Wincentego Grabarczyka, było kluczowym momentem w jego zawodowym życiu. To właśnie Grabarczyk zaryzykował, powierzając debiutującemu aktorowi nie tylko role sceniczne, ale i reżyserię spektaklu oraz utworzenie Małej  Sceny. Z zabrzańskim teatrem Zbigniew Stryj związał się na kolejne 35 lat. Mimo że ma na swoim koncie role w 57 produkcjach filmowych oraz siedmioletni epizod w popularnym serialu „Na Wspólnej” zachowuje duży dystans do świata mediów.

Pytany o swoją twórczość poetycką, Stryj wskazał na przestrzeń niezależności. – Mam jeszcze taki obszar – to jest poezja, pisanie wierszy. To jest obszar mojej wolności. Ja tam mogę zrobić wszystko. Nikt mnie nie rozlicza, nikt mi niczego nie każe, nikt mi niczego nie zabrania – mówił artysta. Natomiast tożsamość regionalna w jego twórczości dojrzewała stopniowo. Efektem tego są liczne sztuki o tematyce śląskiej, a wcześniej autorski spektakl Ojcowizna, który poruszył publiczność m.in. na festiwalu w Kairze.  Śląsk niezmiennie pozostaje dla niego ważnym punktem odniesienia. – Tutaj mnie stworzono jako człowieka i tu dostałem to, co najlepsze. My, tutaj na Śląsku, mamy wartości w genach – podkreślił Zbigniew Stryj.

Wspaniałym dopełnieniem tego wyjątkowego wieczoru był recital Katarzyny Sroki. Artystka, wykonując śląskie utwory, w tym kompozycję Adolfa Dygacza, stworzyła niepowtarzalny klimat i wprowadziła publiczność w atmosferę bliską śląskiej tradycji oraz kulturze regionu.

„Tabulka” od lat pozostaje jednym z najważniejszych wyróżnień przyznawanych przez rudzką bibliotekę. Wśród jej dotychczasowych laureatów znaleźli się m.in. Henryk Waniek, ks. Jerzy Szymik, Kazimierz Kutz, Szczepan Twardoch, Lech Majewski, Zbigniew Rokita, Janosch czy Anna Dziewit-Meller. Do tego prestiżowego grona dołączył teraz Zbigniew Stryj, którego twórczość od lat stanowi istotny głos w opowieści o Śląsku i jego mieszkańcach.

Tekst WT. Foto: WT, WG