Arnold Jeżyna – MrSilver. Biżuteria z hałdy

Między definicją  a emocją

Wikipedia mówi sucho: biżuteria to drobny przedmiot złotniczy służący do ozdoby ciała. Dla mnie to jednak definicja niepełna. Od niemal 100 tysięcy lat ludzkość używa metali i kamieni szlachetnych, by wyrazić siebie, swój status czy uczucia. Jako wieloletni kolekcjoner polskich wyrobów jubilerskich, zwłaszcza tych z okresu PRL-u, produkowanych przez dawne spółdzielnie, czułem, że rozumiem gusta kobiet i magię, jaka drzemie w tych przedmiotach.

Zauważyłem jednak zmianę – w dobie internetu masowa produkcja przestaje wystarczać. Kobiety szukają dziś unikatów, przedmiotów, które mają duszę i gwarantują, że nie spotkają drugiej osoby z identycznym pierścionkiem. Ta obserwacja pchnęła mnie do podjęcia ryzyka. Postanowiłem przestać być tylko obserwatorem i kolekcjonerem, a zostać twórcą.

Nazywam się Arnold Jeżyna, choć w świecie współczesnego złotnictwa znany jest mój pseudonim: MrSilver. Moja pracownia mieści się w Rudzie Śląskiej – miejscu, które wielu widzi nadal poprzez pryzmat kominów i hałd. Ja widzę w nim przestrzeń pełną inspiracji, surowców i opowieści, które tylko czekają, by nadać im nową formę.

Dla Wikipedii  biżuteria to ozdoba. Dla mnie to nośnik historii – tej bardzo osobistej i tej zbiorowej.

Próba ognia

Dwa lata temu zainwestowałem wszystkie oszczędności w profesjonalny warsztat, nie mając wówczas pojęcia, jak się nim posługiwać. Pamiętam moment, gdy patrzyłem na anki i puncyny – narzędzia wtedy droższe niż zdrowy rozsądek – i czułem, że choć mnie kuszą – to także mnie przerastają. Powiedziałem nawet żonie, że to nie ma sensu, że sprzedam wszystko i wrócę do tego co robiłem wcześniej, do antyków, staroci.

A potem dostrzegłem spojrzenie mojego syna. Nie było w nim złości. Było rozczarowanie i cicha prośba, żebym jednak nie rezygnował z marzenia, zanim naprawdę spróbuję. To był mój punkt zwrotny. Zrozumiałem, że muszę udowodnić – rodzinie i sobie – że potrafię okiełznać metal. Zrezygnowałem z kursów, bo bałem się, że zabiją mój indywidualizm. Wybrałem drogę trudniejszą: uczenie się na własnych błędach, na własnych bliznach i własnym ogniu.

Początek…

23 września 2023 roku zrobiłem swój pierwszy pierścionek – prosty, z pastylką bursztynu. Kiedy udało mi się go poprawnie zlutować, poczułem dumę, której nie da się opisać. Kolejne próby były pełne potknięć. Pierwszy kamień… po prostu wcisnąłem w szczelinę obrączki. Moja córka uśmiechnęła się wtedy z politowaniem, ale ja w tym niedoskonałym przedmiocie dostrzegłem potencjał, początek swojego stylu… Poczułem ekscytację, która towarzyszy mi do dziś.

Dziś wiem, że inspiracja jest kapryśna. Czasem budzi mnie w środku nocy, czasem rodzi się pod uderzeniem młotka. Ale jedno pozostaje niezmienne: unikalność jest dla mnie nienegocjowalna. Nie interesuje mnie masowa produkcja. Każdy mój wyrób to fragment mnie – surowy jak hałda, precyzyjny jak jubilerska lupa, sygnowany moim nazwiskiem.

Alchemia hałdy

Jako artysta z Rudy Śląskiej zadaję pytanie, które wielu dziwi: czy można zachwycić się odpadem? Dla mnie odpowiedź jest oczywista. Pracuję z tym, co inni odrzucają: pirytem, szlaką, węglem. Często powtarzam, że węgiel od diamentu różni się tylko jednym atomem. Dlaczego więc mielibyśmy traktować go gorzej?

Chcę zmienić powszechne stereotypy. Pokazać, że „resztki pokrywy” z naszych hałd mogą stać się obiektem pożądania. Węgiel jest trudny, kruchy, wymagający, ale ma w sobie bogactwo i historię, której nie da się podrobić.

W mojej pracy surowość materiału spotyka się z precyzją formy. To właśnie ten kontrast definiuje mój styl: industrialna surowość i jubilerska czystość zamysłu. Każdy element musi być niepowtarzalny, ale też dopracowany
– nie tylko znaleziony, ale przetworzony, oswojony, podniesiony do rangi sztuki.

Dialog z tradycją

Często jestem pytany o stosunek do śląskiej tradycji – tych słynnych  sznurów czerwonych korali ze złotym krzyżem i złotych „zauszniczek”. Uważam, że tradycja to nasza tożsamość i absolutnie nie powinniśmy jej niszczyć ani na siłę modyfikować. Nie wyobrażam sobie łączenia nowatorskiego krzyża bezpośrednio z tradycyjnymi koralami – to byłoby zafałszowaniem obrazu przeszłości.

Widzę jednak przestrzeń na fascynujący kontrast. Wyobrażam sobie nowoczesną kobietę, która na szyi nosi tradycyjne korale jako hołd dla swoich przodków, a na ręce ma moją nowoczesną, surową biżuterię jako wizję przyszłości. To zestawienie starego z nowym utworzy dialog, który pozwala nam zachować fundamenty, jednocześnie otwierając się na nowe formy ekspresji. Kluczem do wszystkiego jest oprawa. To ona decyduje o ostatecznym odbiorze. Dobra oprawa w srebro potrafi sprawić, że zwykły kamień z rzeki „ożyje” i stanie się dziełem sztuki, podczas gdy zła może zgasić blask najczystszego diamentu.

Przyszłość

Moja biżuteria to nie towar. Niektórych prac nie potrafię sprzedać – zostają w rodzinie, noszone przez żonę i córkę. Choć moje wyroby można znaleźć w internecie, wiem jedno: biżuteria musi być oglądana na żywo, dotykana, noszona. Marzę o tym, by moje prace przetrwały próbę czasu.

Chciałbym, by za kilkadziesiąt lat ktoś przekazywał pierścionek od MrSilvera jako rodzinną pamiątkę. By moje nazwisko zawsze  kojarzyło się z pasją, odwagą i umiejętnością wydobywania piękna z tego, co dla wielu pozostaje  jeszcze nieodkryte…

Jestem na początku swojej drogi, a na horyzoncie pojawia się coś, co może otworzyć zupełnie nowy rozdział
– artystyczny dialog z projektantką mody inspirowanej Śląskiem, Joanną Decowską. Dwie różne dziedziny,
dwa spojrzenia na region, dwa
języki sztuki, które mogą spotkać się w jednej, wspólnej narracji. To zapowiedź współpracy, która ma szansę połączyć surowość metalu z miękkością tkaniny, industrialny charakter z nowoczesną formą.

I być może właśnie tam – na styku tych światów – narodzi się znowu coś nowego, naprawdę wyjątkowego?

BL