Interakcje między lekami

„Wiedza chorobę wyprzedza” to hasło przewodnie spotkania. „Świadomość interakcji to coś znacznie więcej niż teoretyczna wiedza. To praktyczne narzędzie, które pozwala nie tylko zwiększyć skuteczność leczenia, ale też uniknąć groźnych działań niepożądanych”– tłumaczyły uczestnikom gościnie spotkania Justyna Kaźmierczak – prezes oraz Małgorzata Pytlik – członek Rady Śląskiej Izby Aptekarskiej, doświadczone farmaceutki, które o lekach wiedzą wszystko.

Łączenie leków z jedzeniem czy suplementami może znacząco poprawić efekty terapii (właściwy posiłek pomaga na przykład lepiej wchłonąć lek) albo wręcz przeciwnie – spowodować wzrost stężenia leków we krwi do niebezpiecznego poziomu. Niektóre pokarmy potrafią nawet zniwelować działanie leków (np. sok grejpfrutowy czy alkohol). Świadomość interakcji zachodzących pomiędzy lekami, żywnością czy suplementami pomaga chronić organizm. Właściwe dopasowanie leków, diety i suplementacji pozwala uniknąć dolegliwości żołądkowych, zawrotów głowy, wahań ciśnienia, a także wielu innych nieprzyjemnych objawów. Ponadto chroni serce, wątrobę czy układ krążenia.

Oto kilka przykładów interakcji leków z żywnością, o których warto wiedzieć: niektóre leki należy przyjmować na pusty żołądek (np. lewotyroksyna), inne z jedzeniem (np. NLPZ, aby chronić żołądek). Zawarty w nabiale wapń może zmniejszyć wchłanianie antybiotyków z grupy tetracyklin lub fluorochinolonów, alkohol może nasilać działanie leków uspokajających, a także podrażniać błonę śluzową żołądka przy jednoczesnym stosowaniu leków takich jak NLPZ (niesteroidowe leki przeciwzapalne). Witamina K może osłabiać działanie środków przeciwzakrzepowych (np. warfaryny), suplementy z magnezem i żelazem zaś zmniejszają wchłanianie niektórych antybiotyków.

W interakcje z lekami wchodzą także niektóre zioła. Dziurawiec przyspiesza metabolizm wielu leków (m.in. antykoncepcji hormonalnej czy leków przeciwdepresyjnych) zmniejszając ich skuteczność, a czosnek, żeń-szeń i gingko biloba nasilają działanie leków przeciwzakrzepowych. Leki  oddziałują także na siebie nawzajem. Jeden lek może zmieniać wchłanianie, metabolizm, dystrybucję lub wydalanie innego.

Bezpieczeństwo przyjmowania leków i suplementów opiera się na kilku kluczowych zasadach, które pomagają unikać działań niepożądanych i nieskuteczności terapii. Oto najważniejsze zalecenia: przede wszystkim – nie wszystko naraz! Nie należy  łączyć  leków z suplementami diety, bo mogą się „kłócić”. Co najmniej 2-godzinna przerwa między lekiem a suplementem to dobra zasada. Leki należy popijać wodą. Kawa, herbaty, soki (szczególnie grejpfrutowy) i mleko  mogą zmieniać (osłabiać albo wzmacniać) działanie leków. Leki należy brać zgodnie z porą dnia. Niektóre lepiej działają rano, inne wieczorem – najlepiej spytać farmaceutę, kiedy powinno się je przyjąć. Nie należy łykać niczego na pusty żołądek, chyba, że jest to wyraźnie wskazane w ulotce dołączonej do danego specyfiku! Wiele suplementów (np. witaminy A, D, E, K) najlepiej wchłania się z posiłkiem – zwłaszcza z tłuszczem (np. z kanapką z masłem). I jeszcze jedna bardzo ważna zasada: należy pamiętać by zawsze informować lekarza i farmaceutę o wszystkich lekach i suplementach, które się zażywa. Zgłosić trzeba wszystko – nawet jeśli coś jest „tylko witaminą”, bo one też wchodzą w interakcje z innymi farmaceutykami oraz żywnością. W trosce o zdrowie w razie wątpliwości warto wrócić do apteki i dopytać specjalistę.  A na koniec ciekawostka: czy wiesz, że witamina D3 blokuje wydzielanie melatoniny, co może powodować bezsenność? Dlatego należy ją zażywać do godz. 15.00. Zwłaszcza, jeśli ma się problemy z zasypaniem.

Izabela Koźmińska – Życzkowska
Prezes Fundacji na rzecz
Programu Wczesnego Rozpoznawania Chorób Nowotworowych u Kobiet
Godula Hope w Rudzie Śląskiej

Foto: canva.com