Transparentne badania i kontrola społeczna

17 marca w Szkole Podstawowej nr 16 mieszkańcy Wirku spotkali się z przedstawicielami Spółki Restrukturyzacji Kopalń S.A., by wyrazić swoje obawy dotyczące uciążliwości związanych z likwidacją zapożarowanej hałdy Pokój I. Spotkanie było bezpośrednią odpowiedzią na liczne sygnały płynące ze strony grupy inicjatywnej, która zrzesza już setki osób na portalach społecznościowych oraz na starania władz miasta, dążących do przełamania informacyjnego impasu.

W spotkaniu wzięli udział: prezes SRK Jarosław Wieszołek, wiceprezydent Jacek Morek, radna sejmiku Województwa Śląskiego Aleksandra Poloczek oraz licznie przybyli radni. – Mamy już za sobą wyjątkowo trudny pierwszy etap prac na obszarze 11 hektarów, który dziś znajduje się w fazie końcowej. Obecnie realizujemy drugi etap – mniejszy, ale równie wymagający. Po analizie wcześniejszych błędów i  nieskuteczności metody odkrywkowej zdecydowaliśmy się na technologię wskazaną przez ekspertów jako najbardziej efektywną i gwarantującą trwałe ugaszenie ognia. Zgodnie z harmonogramem zakończymy działania w dwóch terminach: do końca maja oraz do końca czerwca 2026 roku. Chcę jednocześnie podkreślić, że obecny zakres prac nie obejmuje jeszcze garaży posadowionych na hałdzie – wyłącznie z powodu czasochłonnych procedur wywłaszczeniowych. Nie mogliśmy pozwolić, by wstrzymały one cały proces. W związku z wykrytymi nieprawidłowościami przy wcześniejszych próbach rekultywacji podjęliśmy również zdecydowane kroki prawne, informując o sprawie Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska oraz Prokuraturę Rejonową w Rudzie Śląskiej. Naszym celem jest pełna transparentność i przywrócenie mieszkańcom bezpieczeństwa, na które zasługują – powiedział Jarosław Wieszołek, prezes Spółki Restrukturyzacji Kopalń S.A., rozpoczynając spotkanie z mieszkańcami.

Podczas dwugodzinnej dyskusji prezes Jarosław Wieszołek zadeklarował podjęcie konkretnych kroków w celu odzyskania zaufania mieszkańców, w tym sfinansowanie dodatkowych, rzetelnych badań gleby i powietrza, które zostaną przeprowadzone przez akredytowany Instytut Ekologii Terenów Uprzemysłowionych w Katowicach. Co najważniejsze dla zgromadzonych, proces ten ma być w pełni transparentny – próbki będą pobierane w obecności wskazanych przez mieszkańców przedstawicieli, co ma rozwiać wątpliwości narosłe wokół dotychczasowych analiz. – Podjęliśmy też pierwsze analizy dotyczące przeprowadzenia badań zdrowotnych, ze szczególnym uwzględnieniem dzieci i młodzieży. Musimy ustalić zakres tych badań, liczę na to, że uda się stworzyć ich rozszerzony katalog, co może jednak wymagać zaangażowania dodatkowych instytucji, takich jak Ministerstwo Zdrowia – podkreślił wiceprezydent Jacek Morek.

Zgromadzeni Rudzianie nie kryli niezadowolenia z powodu codziennych uciążliwości, takich jak wszechobecny pył, hałas przejeżdżających przez osiedle ciężarówek oraz lęk o zdrowie dzieci, u których badania wykazują przekroczenia norm metali ciężkich. Ekspert z Politechniki Śląskiej, dr Zenon Różański tłumaczył, że choć obecna metoda rozbiórki i chłodzenia materiału jest niezwykle inwazyjna i powoduje okresowe zapylenie, to pozostaje ona najskuteczniejszym sposobem na trwałe ugaszenie ognia w dającej się przewidzieć perspektywie czasowej. Alternatywne, mniej uciążliwe metody mogłyby skutkować tleniem się składowiska przez kolejne dziesięciolecia. Prezes Wieszołek zapewnił, że najbardziej newralgiczne prace na głównych obszarach hałdy mają zakończyć się w ciągu miesiąca, a całość prac w połowie roku. Natomiast przed nadchodzącymi świętami planowana jest przerwa w działaniach na hałdzie, by dać mieszkańcom chwilę wytchnienia. W obliczu skarg na uciążliwy transport ciężarowy, SRK zobowiązała się do ściślejszego nadzoru nad wykonawcami, by ciężarówki były przykrywane plandekami, a drogi częściej czyszczone.

Spotkanie stało się ważnym krokiem w stronę systemowego rozwiązania problemu, a prezes Jarosław Wieszołek obiecał, że głos mieszkańców będzie realnie uwzględniany w procesie monitorowania postępów prac. Wiceprezydent Jacek Morek zadeklarował natomiast pełną gotowość do dalszej, wnikliwej współpracy z SRK, aby rozwiązać problemy, które tak bardzo dotykają Rudzian mieszkających w sąsiedztwie hałdy.

Tekst i foto: WT