„Oswoić FAS” - wiedza, która może zmienić życie

13 października w Domu Kultury w Rudzie Śląskiej - Bielszowicach odbyła się II edycja konferencji „Oswoić FAS”. Lekarze, pedagodzy, terapeuci oraz młodzież z rudzkich szkół spotkali się, by rozmawiać o skutkach spożywania alkoholu w ciąży oraz codziennych wyzwaniach osób żyjących ze Spektrum Płodowych Zaburzeń Alkoholowych (FASD).

Już sam moment rozpoczęcia wydarzenia miał wymiar symboliczny. Gdy zegar wskazał godzinę 9.09, organizatorzy przypomnieli, że właśnie dziewięć miesięcy trwa rozwój dziecka, które dla prawidłowego wzrostu potrzebuje jednego, niepodlegającego negocjacjom warunku: całkowitej ochrony przed alkoholem. Konferencja „Oswoić FAS”, odbywająca się pod honorowym patronatem rektora Śląskiego Uniwersytetu Medycznego oraz prezydenta Rudy Śląskiej, zgromadziła specjalistów reprezentujących różne dziedziny medycyny, edukacji i terapii. Wśród jej uczestników znaleźli się przedstawiciele władz miasta, środowiska medycznego, radni oraz młodzież szkół średnich.

Mocnym otwarciem konferencji był wykład prof. Wojciecha Cnoty, ordynatora Oddziału Perinatologii, Ginekologii i Położnictwa Szpitala Miejskiego w Rudzie Śląskiej pod tytułem „Czy płód pije bruderszaft?”. Lekarz przypomniał, że alkohol bez przeszkód przenika przez łożysko i może prowadzić do nieodwracalnych uszkodzeń rozwijającego się układu nerwowego dziecka. Podkreślił również, że FAS należy do nielicznych zaburzeń, którym można całkowicie zapobiec – poprzez zachowanie pełnej abstynencji przez cały okres ciąży. Równie ważnym głosem było wystąpienie Anny Morajko-Fornal, która zwróciła uwagę na sytuację dzieci z FASD w szkołach. Jak podkreślała, wiele z nich funkcjonuje w normie intelektualnej, jednak z powodu trudności neurologicznych bywa błędnie ocenianych jako niezdyscyplinowane czy niechętne do nauki. Zdaniem prelegentki współczesna szkoła potrzebuje dziś więcej przestrzeni na rozwój emocjonalny, budowanie relacji i indywidualne podejście do ucznia.

Szczególne wrażenie na uczestnikach zrobił spektakl Rudzkiego Teatru Pierro „Fasolka, czyli opowieść o dziewczynce innej – jak wszyscy”, autorstwa i w reżyserii właśnie Anny Morajko-Fornal. Zamiast tradycyjnego dialogu aktorzy posłużyli się ruchem, mimiką i gestem, tworząc sceniczną interpretację opowieści poprowadzonej przez nagraną ścieżkę dźwiękową. Dzięki temu publiczność mogła niemal namacalnie odczuć emocje i doświadczenia dziecka żyjącego z FASD, jego zagubienie, lęki oraz trudności w odbieraniu świata. Do tej siły artystycznego przekazu nawiązała prof. Katarzyna Krasoń, która mówiła o znaczeniu sztuki i arteterapii w procesie wspierania rozwoju dzieci oraz budowania ich poczucia własnej wartości. Podkreślała, że twórcza aktywność pozwala przełamywać bariery komunikacyjne i stwarza przestrzeń do wyrażania emocji, których często nie sposób ubrać w słowa.

Druga część konferencji poświęcona była codziennemu funkcjonowaniu osób z FASD i ich rodzin. Dr Agata Dobrowolska opowiadała o wyzwaniach związanych z rozwojem ruchowym oraz zaburzeniami integracji sensorycznej, zwracając uwagę na znaczenie odpowiednio dobranej terapii i przewidywalności w codziennym funkcjonowaniu dziecka. Z kolei dietetyczka Aleksandra Pol mówiła o wpływie żywienia na pracę układu nerwowego, problemach związanych z wybiórczością pokarmową oraz trudnościach, z jakimi na co dzień mierzą się rodzice dzieci ze specjalnymi potrzebami.

Tegoroczna edycja „Oswoić FAS” pokazała, że skuteczna pomoc wymaga współpracy wielu środowisk: lekarzy, nauczycieli, terapeutów i rodzin. Przede wszystkim była jednak próbą przełamania milczenia wokół problemu, któremu można zapobiegać poprzez edukację i odpowiedzialne decyzje. FASD pozostaje wciąż tematem trudnym, a jego oswajanie zaczyna się od wiedzy, zrozumienia i gotowości do wspierania tych, którzy każdego dnia mierzą się z jego konsekwencjami. A przecież można mu zapobiec…

Tekst i foto: BL