Gyburstag Karola Goduli

Na jeden wieczór Stacja Biblioteka w Chebziu przeniosła swoich gości do XIX wieku. Wśród mieszczańskich strojów, domowych wypieków i aromatu tradycyjnych kakauszali świętowano 245. rocznicę urodzin Karola Goduli oraz zakończenie XII Festu Literackiego Kakauszale.

Finał festiwalu, podobnie jak w poprzednich latach, przybrał formę literacko-historycznego sympozjonu „Gyburstag Karola Goduli”. Organizowane przez Miejską Bibliotekę Publiczną w Rudzie Śląskiej wydarzenie, dofinansowane ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z Funduszu Promocji Kultury, ponownie zgromadziło w zabytkowym dworcu miłośników śląskiej historii, literatury i lokalnych tradycji. Trudno było oprzeć się wrażeniu, że czas na kilka godzin wyraźnie zwolnił. Wśród surdutów, kapeluszy, wachlarzy, koronkowych sukien – nowoczesna biblioteka ustąpiła miejsca XIX -wiecznemu salonowi. Goście nie tylko obserwowali historię, ale stawali się jej częścią, tworząc oprawę wydarzenia równie barwną jak opowieści o Karolu Goduli i świecie, który po sobie pozostawił.

Między legendą a historią

Pierwszym punktem programu była prezentacja dramatu „Godula albo Diabeł z Rudy” autorstwa dr. Krzysztofa Karwata, teatrologa, publicysty i wieloletniego obserwatora życia kulturalnego regionu.
Sztuka powstawała przez ponad pięć lat i stanowi próbę nowego spojrzenia na postać Karola Goduli. Autor odchodzi w niej od uproszczonych ocen i legend narosłych wokół „Króla Cynku”, budując wielowątkową opowieść rozgrywającą się między Rudą, Makoszowami, Miechowicami i Wrocławiem. W utworze wykorzystano także autentyczne pieśni ludowe z XIX wieku zebrane przez Juliusza Rogera, zestawione z autorskimi tekstami dramaturga. Już sam zamysł przedsięwzięcia robi wrażenie rozmachem. Liczna obsada, zmieniające się miejsca akcji i szeroko zakrojona narracja sprawiają, że ewentualna inscenizacja byłaby dla teatru niemałym wyzwaniem. Jednocześnie historia życia Karola Goduli, jednego z najbardziej fascynujących przedsiębiorców XIX-wiecznego Śląska, mogłaby przyciągnąć przed widownię wielu miłośników regionalnej historii.

Tajemnice Liber Aureus

Duże zainteresowanie uczestników wzbudziła prezentacja książki „Liber Aureus. Tajemnice Carla Godulli”, opracowanej przez Macieja Mischoka i Krystiana Gałuszkę. Publikacja jest dwujęzycznym opracowaniem unikalnego albumu z 1908 roku, tłoczonego w Bytomiu z okazji Złotych Godów hrabiny Joanny Gryzik von Schomberg-Godulla i hrabiego Hansa Ulricha Schaffgotscha. To jednak znacznie więcej niż reprint historycznego wydawnictwa. W książce znalazły się archiwalne ilustracje, dawne ryciny zakładów przemysłowych oraz materiały pozwalające lepiej zrozumieć realia XIX-wiecznego Śląska. Szczególną wartość publikacji stanowi dbałość o źródła i historyczne szczegóły. Zachowano między innymi oryginalną pisownię nazwiska przemysłowca jako „Carl Godulla”, zgodną z dokumentami epoki i podpisami samego bohatera.
Czytelnicy znajdą również analizę słynnej intercyzy małżeńskiej Joanny Gryzik i Hansa Ulricha Schaffgotscha, która gwarantowała jej pełne prawo do zarządzania odziedziczonym majątkiem. Dokument ten do dziś pozostaje jednym z najbardziej fascynujących świadectw relacji majątkowych wśród śląskich elit przemysłowych.. Symboliczną klamrę wydania stanowi przedmowa autorstwa hrabiego Aleksandra Schaffgotscha, obecnego reprezentanta górnośląskiej linii rodu. Publikacja pokazuje, że historia Karola Goduli ciągle inspiruje badaczy i pasjonatów dziejów regionu, a wokół jednej z najbardziej fascynujących postaci XIX-wiecznego Śląska wciąż można odkrywać nowe fakty, choć tajemnic nadal jest tak wiele… Wciąż przecież nie wiemy jak wyglądał „Król Cynku”…

Tradycja i gościnność

Śląskie urodziny nie mogą obyć się bez wspólnego śpiewania, a o to zadbali członkowie Chóru Mieszanego „Słowiczek” z Rudy Śląskiej oraz Żeńskiego Zespołu Wokalnego Bytomskiego Ogniska Artystycznego. Na gyburstag nie chodzi się z pustymi rękami. Jedni przynoszą  bombony, inni kołocz, jeszcze inni – domowe maszkety. Potem wszystko trafia na wspólny stół i znika w zaskakującym tempie. Tak było również tym razem. Obok wypieków nie zabrakło chleba ze świeżym tustym i oczywiście kakauszale – czyli naparu z łusek kakaowca, od którego swoją nazwę zaczerpnął cały festiwal. Tylko raz w roku, podczas czterech jesiennych środowych wieczorów w Stacji Biblioteka, można delektować się tym nieco zapomnianym już smakiem, który dla wielu bywalców wydarzenia stał się jednym z jego najważniejszych symboli. To właśnie dla filiżanki kakauszali wielu bywalców wraca tu co roku równie chętnie, jak dla kolejnych opowieści o naszej historii.

Tekst i foto: BL