W czwartek, 5 listopada, w Domu Kultury w Rudzie Śląskiej - Bielszowicach odbyła się konferencja „Bezpieczni w sieci”, będąca częścią szerszego projektu „Świadomie cyfrowi” realizowanego przez Miasto Ruda Śląska. Podczas spotkania eksperci z różnych dziedzin poruszyli zagadnienia związane z cyberbezpieczeństwem, higieną cyfrową oraz wpływem internetu i mediów społecznościowych na rozwój dzieci.

Co ogląda Twoje dziecko?

Internet przeniknął niemal wszystkie obszary naszego życia, ułatwiając dostęp do informacji i komunikację. Wiąże się jednak również z licznymi zagrożeniami, takimi jak dezinformacja, cyberoszustwa, ekstremistyczne treści, seksualizacja czy cyberprzemoc. Szczególnie narażone są na te niebezpieczeństwa dzieci i młodzież. Rodzice często nie wiedzą, z kim ich pociechy rozmawiają w sieci, jakie treści przeglądają, a nawet ile czasu spędzają przed ekranem. Tymczasem, jak wynika ze statystyk, 10 proc. nastoletnich mieszkańców Rudy Śląskiej korzysta z internetu ponad 10 godzin dziennie. Aż 40 proc. uczniów szkół podstawowych zetknęło się natomiast z cyberprzemocą.

Jak świadomie poruszać się w sieci?

W odpowiedzi na te problemy Miasto Ruda Śląska stworzyło projekt „Świadomie cyfrowi”, którego celem jest promocja higieny cyfrowej i profilaktyka e-uzależnień. Przedsięwzięcie, dofinansowane w ramach programu InPost for Cities, realizuje Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna w Rudzie Śląskiej. W warsztatach zorganizowanych w miejskich placówkach oświatowych uczestniczyło dotąd ponad 300 uczniów. Ich podsumowaniem była konferencja „Bezpieczni w sieci” pod patronatem prezydenta Michała Pierończyka, podczas której odbyły się cztery prelekcje prowadzone przez specjalistów z poszczególnych dziedzin.

Co robi z nami smartfon?

Pierwszy wykład pt. ,,Wpływ nadużywania technologii na funkcjonowanie dzieci i młodzieży” poprowadził doktor nauk biologicznych i popularyzator nauki Mariusz Gogól. Zwrócił uwagę przede wszystkim na konsekwencje korzystania ze smartfonów przed snem. Może ono utrudniać zasypianie i pogarszać jakość odpoczynku, prowadząc do zmęczenia, problemów z koncentracją i nauką. W dłuższej perspektywie może również wiązać się z trudnościami w radzeniu sobie ze stresem i obniżoną samooceną. Ekspert wskazał także na różnice między poszczególnymi typami ekranów. Telefon dostarcza większej liczby bodźców niż telewizor. Należą do nich chociażby powiadomienia i wiadomości, które odciągają naszą uwagę podczas np. oglądania filmu. Z czasem u wielu osób pojawia się wręcz nawyk sprawdzania telefonu nawet bez powiadomień, co dodatkowo utrudnia koncentrację.

Internet bezpieczny dla najmłodszych

            O budowaniu zdrowych nawyków związanych z korzystaniem z urządzeń elektronicznych opowiedziała Ewa Przybysz-Gardyza z fundacji Instytut Cyfrowego Obywatelstwa. W prelekcji „Wychowanie przy ekranie. Jak odzyskać kontrolę” zwróciła uwagę na złożoność internetowego ekosystemu i odmiennych interesów jego uczestników – od zwykłych użytkowników sieci po wielkie korporacje cyfrowe. Ekspertka wskazała również na problem z przestrzeganiem ograniczeń wiekowych w mediach społecznościowych. Mimo że regulaminy wielu serwisów zabraniają zakładania kont osobom poniżej 13. roku życia, aktywnie korzysta z nich, aż połowa dzieci w wieku 7–12 lat. Największą popularnością cieszą się tu TikTok i YouTube. Niepokojące są także dane dotyczące kontaktu najmłodszych z pornografią. Zetknęło się z nią 32 proc. dzieci z tej grupy wiekowej. Prelegentka przypomniała również o wszechobecności ekranów, obecnych nie tylko w telefonach i telewizorach, ale także w szkolnych tablicach multimedialnych czy smartwatchach. Przytoczyła przy tym zalecenia Światowej Organizacji Zdrowia. Według nich dzieci do 2. roku życia nie powinny korzystać z ekranów, a w wieku od 2 do 5 lat czas ten nie powinien przekraczać godziny dziennie. Korzystanie z urządzeń powinno również odbywać się w obecności rodzica lub opiekuna.

Co buduje tożsamość naszych dzieci?

Trzeci blok tematyczny poświęcono obszarom wsparcia rozwoju dziecka. Psycholog i psychoterapeuta Damian Zdrada omówił kolejne etapy dorastania, uwzględniając zarówno obecność młodych ludzi w świecie cyfrowym, jak i codzienne wyzwania wychowawcze. Podkreślił potrzebę rozróżniania niewłaściwych zachowań od towarzyszących im emocji. Dziecko ma prawo odczuwać także negatywne emocje, nawet jeśli nie każde wynikające z nich działanie powinno być akceptowane przez opiekunów i otoczenie. Psycholog poruszył także kwestię kształtowania tożsamości młodych ludzi w dobie mediów społecznościowych. Duży udział w tym procesie mają obecnie publikowane przez nich w social mediach treści oraz zdobywane tam polubienia i wyświetlenia. Wszystko to może wpływać na samoocenę młodzieży. Znaczenie mają również obserwowane profile oraz treści, z którymi dzieci stykają się każdego dnia.

Mają już nasze dane!

Ostatni panel dotyczył ochrony danych osobowych i zagrożeń ze strony cyberprzestępców. Michał Miśko, specjalista z zakresu zarządzania kryzysowego, w wykładzie „Co zrobić, żeby nie dać się zhakować, dlaczego przestępcy mają Twoje dane oraz jak reagować na oszustwo w sieci?” przedstawił sposoby ochrony przed cyberprzestępczością. Wśród najważniejszych wymienił zastrzeżenie numeru PESEL, np. za pośrednictwem aplikacji mObywatel oraz stosowanie różnych haseł do poszczególnych kont. Jak zauważył, używanie jednego hasła w wielu serwisach to częsty błąd wynikający z wygody. Zapamiętanie wielu skomplikowanych kombinacji może być rzeczywiście kłopotliwe, jednak ekspert wskazał rozwiązanie tego problemu w postaci menedżerów haseł, które pozwalają bezpiecznie przechowywać dane logowania. Polecił również korzystanie z uwierzytelniania dwuskładnikowego, czyli 2FA. Mechanizm ten wymaga potwierdzenia tożsamości za pomocą dodatkowego elementu poza samym hasłem, np. odcisku palca, kodu SMS lub kodu PIN. Na zakończenie Miśko wskazał stronę bezpiecznedane.gov.pl, za pośrednictwem której można sprawdzić, czy nasze dane znalazły się w internecie.

Co możemy zrobić już dziś?

 Konferencja w bielszowickim Domu Kultury przyniosła nie tylko szereg praktycznych informacji i ciekawostek ze świata psychologii, ludzkiego mózgu czy sieci internetowych. Stała się również okazją do przypomnienia roli rodziców, dziadków, nauczycieli i opiekunów w procesie kształtowania cyfrowych nawyków młodego pokolenia. Bo choć nie jesteśmy w stanie w pełni wyeliminować zagrożeń czyhających na nasze dzieci i wnuki w internecie, możemy nauczyć je jak korzystać z niego w sposób bezpieczny i świadomy.

Tekst i foto: PT