Filmowy portret Rudy Śląskiej
Czy historię miasta tworzą zabytki, przemysłowe dziedzictwo i nowoczesne domy? A może prawda o jego tożsamości kryje się w mieszkańcach, ich pasjach, planach i marzeniach? Twórcy filmu „RuDa się MOVIE” wybrali tę drugą opcję. Zamiast sztampowego promocyjnego obrazu Rudy Śląskiej stworzyli poruszający portret ludzi, którzy każdego dnia udowadniają, że w swoim mieście można żyć najpiękniej jak tylko się da.
Tradycyjne filmy promocyjne miast mają zazwyczaj dobrze znany scenariusz: efektowne
panoramy, odrestaurowane zabytki, parki i pomniki, postindustrialne dziedzictwo i
nowoczesne inwestycje. W „RuDa się MOVIE” kamera patrzy jednak w innym kierunku, bo
jej bohaterami są ludzie. Działają społecznie, tworzą sztukę, pielęgnują lokalną historię,
pomagają innym, rozwijają młodzieżowe inicjatywy, nie pozostają obojętni na otaczającą
ich rzeczywistość.
Film powstał w ramach zadania publicznego „RuDa się MOVIE – mieszkańcy
tworzą film o swojej Rudzie”, zrealizowanego przez Stowarzyszenie Artystów Myślących
Inaczej SAMI we współpracy z Młodzieżowymi Klubami Stowarzyszenia Św. Filipa
Nereusza. Projekt został sfinansowany z budżetu Miasta Ruda Śląska. Jego idea jest
prosta: historię miasta piszą mieszkańcy. Nie tylko wielkimi decyzjami i spektakularnymi
przedsięwzięciami, ale codziennymi wyborami, zaangażowaniem, działaniem.
„RuDa się MOVIE” nie jest opowieścią wymyśloną zza biurka. Od początku
przedsięwzięcie miało charakter partycypacyjny, mieszkańcy stali się bohaterami filmu,
współtworzyli jego narrację. Pierwsze spotkanie odbyło się 21 września w Centrum Sztuki
Niezależnej SAMI. Potem były warsztaty pracy przed kamerą prowadzone przez aktorkę
Kamilę Kobielę, nauka przełamywania tremy, oswojenie z obiektywem i opowiadanie o
sobie w sposób naturalny i autentyczny. Dzięki temu powstał film pozbawiony sztucznego
patosu i wyreżyserowanych wyznań.
Jedną z najbardziej poruszających postaci filmu jest Jerzy Szczerbiński, związany z
Towarzystwem im. Karola Goduli oraz Forum Inicjatyw Kulturalnych, legendarny wręcz
dyrektor Miejskiego Ośrodka Kultury, poprzednika Śląskiego Teatru Impresaryjnego. Jego
historia to opowieść o miłości do muzyki, determinacji i zmaganiu się z ciężką chorobą
neurologiczną. Nie próbuje ukrywać trudności ani udawać, że wszystko jest łatwe.
Choroba nie odbiera mu jednak pasji, potrzeby działania ani zainteresowania światem. To
jedna z tych historii, które zostają z widzem na dłużej.
W filmowej mozaice nie brakuje ludzi, dla których tworzenie jest czymś znacznie
więcej niż hobby. Poznajemy Monikę Korczyńską-Gwizdoń, artystkę i rzemieślniczkę, w
której pracowni w tradycyjnym domu z czerwonej cegły stare, naznaczone upływem czasu
drewno otrzymuje drugie życie. Tak powstają anioły – wyjątkowe rzeźby, w których jest nie
tylko talent Moniki, ale i jej wrażliwość i potrzeba dzielenia się dobrem.
Swój patent na piękno miasta przedstawia Artur Mohn, amatorski fotograf i
filmowiec zafascynowany fotografią lotniczą. Poszukiwanie idealnego kadru, uchwycenie
przestrzeni z lotu ptaka i możliwość pokazania dobrze znanych miejsc z zupełnie nowej
strony dają mu ogromną satysfakcję i adrenalinę. Czasem wystarczy zmienić
perspektywę, aby odkryć piękno tego, co wydaje się oczywiste.
O Rudzie Śląskiej opowiada się również poprzez pamięć pokoleń. Jej nośnikiem
jest historia Ani Zagalskiej, Rudzianki z dziada pradziada, której rodzinne korzenie –
związane z rodem Nowoków z Kochłowic – sięgają 1668 roku. Przez dziesięć lat Ania
pełniła funkcję redaktor naczelnej gazetki parafialnej przy parafii Bożego Narodzenia w
Halembie. Jej przywiązanie do rodzinnej miejscowości pokazuje, jak ważną rolę w
budowaniu lokalnej tożsamości odgrywają pamięć, tradycja i przekazywane z pokolenia na
pokolenie historie. W świecie nieustannych zmian takie opowieści mają szczególną
wartość.
Bohaterem zbiorowym filmu są rudzkie organizacje społeczne i młodzieżowe.
Podharcmistrzyni Agnieszka Ogierman z Hufca ZHP Ruda Śląska z wielkim entuzjazmem
opowiada o harcerstwie, które swoją działalnością obejmuje wszystkie dzielnice miasta –
od Halemby po Orzegów. To coś więcej niż obozy, ogniska i survival. To przede wszystkim
nauka gotowości do niesienia pomocy, odpowiedzialności za siebie i innych. W
harcerstwie zaangażowanie społeczne nie musi wynikać z obowiązku. Może być naturalną
potrzebą serca.
Istotną rolę w budowaniu lokalnej wspólnoty odgrywa Stowarzyszenie Świętego
Filipa Nereusza, którego początki sięgają 1999 roku. Dziś działalność obejmuje m.in. kluby
młodzieżowe, pomoc bezdomnym, zajęcia dla dzieci i seniorów. W „Nereuszu” spotykają
się przedstawiciele różnych pokoleń i środowisk. To dowód na to, że prawdziwa wspólnota
nie powstaje odgórnie.
Barwnym wątkiem „RuDa się MOVIE” jest historia ciekawych grup teatralnych.
Zaczęło się niepozornie – od występu przygotowanego przez urzędniczki z okazji
pożegnania przełożonej. To był początek amatorskiego zespołu „Jadesta”. Z czasem
pojawiła się fascynacja improwizacją teatralną. Na tej technice bazują grupy „Nie Wiem”
oraz „TnT”. Improwizacja wymaga odwagi, refleksu i idealnej współpracy. Nie ma
gotowego scenariusza, a każda sytuacja może potoczyć się w zupełnie nieoczekiwanym
kierunku. Co ciekawe, w tej formie sztuki nawet pomyłka może okazać się początkiem
czegoś wyjątkowego. Ta zasada brzmi jak doskonała metafora codziennego życia.
Film pokazuje również, jak zmieniają się relacje pomiędzy mieszkańcami a samorządem.
Wśród bohaterów znaleźli się pracownicy Urzędu Miasta, m.in. Agnieszka Tetkowska,
która z pasją opowiada o znaczeniu inicjatyw obywatelskich i Budżecie Obywatelskim. To
narzędzia, które pozwalają mieszkańcom nie tylko zgłaszać pomysły, ale przede
wszystkim realnie wpływać na przestrzeń, w której żyją. Zmieniać ją, ulepszać, ubarwiać. I
właśnie sprawczość jest jednym z najważniejszych motywów filmu.
Film doczekał się uroczystej premiery 10 listopada w Centrum Sztuki Niezależnej SAMI.
Jego finał jest wielogłosowym manifestem optymizmu. Bohaterowie, tak bardzo różni,
zgodnie przekonują, że w Rudzie Śląskiej można wiele zdziałać. Trzeba tylko zacząć
rozmowę – choćby od „dzień dobry”, zrobić pierwszy krok, zebrać ekipę – lub dołączyć do
innych. Bo w Rudzie się da. I to nie tylko kręcić filmy!
Tekst i foto: BL
Film dostępny pod adresem:https://www.youtube.com/watch?v=1aCFJTUX7BQ