Różowy Październik – nie odkładaj badań na później!

15 października obchodzimy Europejski Dzień Walki z Rakiem Piersi. Symbolem kampanii jest różowa wstążka – znak solidarności z kobietami, które mierzą się z chorobą. Ale to również przypomnienie, że o swoje zdrowie warto zadbać odpowiednio wcześnie.

Rak piersi jest najczęściej występującym nowotworem złośliwym u kobiet. W początkowym okresie choroba może nie powodować żadnych wyraźnych objawów. Dlatego tak ważna jest profilaktyka i regularne wykonywanie badań, które pozwalają wykryć niepokojące zmiany na możliwie wczesnym etapie.

Mammografia – ważne badanie po 45. roku życia

Jednym z podstawowych badań profilaktycznych jest mammografia – badanie rentgenowskie piersi. W Polsce działa Program Profilaktyki Raka Piersi, skierowany do kobiet w wieku 45–74 lat, które spełniają określone kryteria, m.in. nie miały wykonywanej mammografii w ciągu ostatnich dwóch lat. Badanie w ramach programu jest bezpłatne i nie wymaga skierowania. Mammografia pozwala wykryć zmiany, których kobieta nie jest jeszcze w stanie sama wyczuć. Dlatego nie warto czekać na pojawienie się niepokojących objawów.

Młodsze kobiety również powinny się badać

Warto podkreślić, że profilaktyka raka piersi dotyczy również młodych kobiet. To, że kobieta nie jest jeszcze objęta programem mammograficznym, nie oznacza, że powinna zrezygnować z kontroli piersi. U młodszych kobiet, przed 45. rokiem życia, istotną rolę w ocenie piersi odgrywa badanie ultrasonograficzne (USG). Młode piersi zawierają zwykle więcej tkanki gruczołowej, dlatego USG jest  preferowanym badaniem obrazowym w tej grupie wiekowej. O częstotliwości wykonywania USG powinien zdecydować lekarz, uwzględniając wiek, budowę piersi, wywiad rodzinny oraz indywidualne czynniki ryzyka (np. obciążenie genetyczne). Nie należy jednak traktować USG jako zamiennika mammografii u kobiet, dla których mammografia jest właściwym badaniem przesiewowym. Oba badania mają swoje zastosowanie i wzajemnie się uzupełniają.

Samobadanie piersi – poznaj swoje piersi

Jednym z najprostszych elementów profilaktyki jest regularne samobadanie piersi. To badanie, które każda kobieta może wykonać samodzielnie w domu, a które pozwala dobrze poznać wygląd oraz strukturę własnych piersi. Samobadanie warto wykonywać raz w miesiącu. U kobiet miesiączkujących najlepiej zrobić je kilka dni po zakończeniu miesiączki, kiedy piersi są mniej obrzmiałe i bolesne. Kobiety po menopauzie mogą wybrać jeden stały dzień miesiąca.

Podczas samobadania należy zwrócić uwagę na: zmianę kształtu lub wielkości piersi, nowe zgrubienie lub guzek w piersi albo pod pachą, wciągnięcie skóry lub brodawki, zmianę wyglądu skóry, zaczerwienienie lub nietypowe zmiany w obrębie piersi, niepokojącą wydzielinę z brodawki. Każda nowa, utrzymująca się zmiana tego rodzaju powinna być skonsultowana z lekarzem. Nie każdy guzek oznacza raka – wiele zmian w piersiach ma charakter łagodny – ale każdą nową nieprawidłowość warto sprawdzić.

Samobadanie nie zastępuje badań obrazowych. Jest jednak bardzo ważnym uzupełnieniem profilaktyki – pomaga kobiecie poznać własne piersi i szybciej zauważyć zmianę, która wcześniej nie występowała. Wskazówki jak prawidłowo wykonać samobadanie piersi można znaleźć np. na stronie www.pacjent.gov.pl pod linkiem: https://pacjent.gov.pl/zapobiegaj/jak-prawidlowo-wykonac-samobadanie-piersi)

Profilaktyka przez całe życie

Warto zapamiętać prostą zasadę: nie ma jednego badania, które jest odpowiednie dla każdej kobiety i w każdym wieku.

Młodsze kobiety powinny pamiętać o regularnym samobadaniu piersi i konsultacjach lekarskich oraz zgodnie z zaleceniami lekarza, wykonywać USG piersi. Kobiety w wieku objętym programem profilaktycznym powinny korzystać z regularnej mammografii. Panie znajdujące się w grupie podwyższonego ryzyka np. z powodu obciążenia rodzinnego lub stwierdzonych mutacji genetycznych – powinny mieć ustalony przez lekarza indywidualny plan kontroli.

Nie tylko w październiku

Różowy Październik to świetna okazja, aby przypomnieć sobie o profilaktyce, ale o zdrowie należy dbać przez cały rok. Dlatego sprawdź, kiedy ostatni raz wykonywałaś badanie piersi. Jeśli jesteś młodą kobietą – zapisz się na USG. Naucz się prawidłowego samobadania   i wykonuj je regularnie. Jeśli masz 45–74 lata i spełniasz kryteria programu – skorzystaj z bezpłatnej mammografii. Zapisz  się przez centralną e-rejestrację (za pośrednictwem  Internetowego Konta Pacjenta lub aplikacji moje IKP) albo telefonicznie lub osobiście w rejestracji jednej z poradni, która realizuje Program Profilaktyki Raka Piersi, takiej jak np. Fundacja Godula Hope /NZOZ Genom w Rudzie Śląskiej.

Warto również porozmawiać o profilaktyce z mamą, siostrą, córką czy przyjaciółką. Czasami jedno zdanie: „Kiedy ostatnio się badałaś?” może być początkiem bardzo ważnej decyzji. Niech różowa wstążka będzie w październiku czymś więcej niż symbolem. Niech przypomina nam, że zdrowia nie warto odkładać na później.

Izabela Koźmińska-Życzkowska
Prezes Fundacji na rzecz Programu Wczesnego Rozpoznawania Chorób Nowotworowych u Kobiet
Godula-Hope w Rudzie Śląskiej

Grafika tytułowa: AI