Noc Muzeów na orzegowskim cmentarzu

Noc Muzeów na starym cmentarzu parafialnym w Orzegowie ponownie stała się wydarzeniem, które połączyło historię, literaturę i lokalną pamięć. 22 maja o godzinie 20.00 mieszkańcy Orzegowa spotkali się w jednym z najcenniejszych miejsc dziedzictwa dzielnicy, by wspólnie przeżyć wieczór refleksji, wspomnień i artystycznych interpretacji przeszłości.

Stary cmentarz od lat stanowi przestrzeń działań Towarzystwa Miłośników Orzegowa. To właśnie dzięki ich staraniom nekropolia zachowała swój unikatowy charakter i stała się miejscem, w którym historia lokalnej społeczności jest wciąż żywa. Podczas tegorocznej edycji uczestnicy mogli wysłuchać Apelu Pamięci przygotowanego przez młodzież z 77 Rudzkiej Grunwaldzkiej Drużyny Harcerskiej „Twierdza” oraz uczniów IV LO im. H.C. Hoovera. Wspomniano również dwie ważne postacie związane z historią regionu: Karola Godulę – którego sylwetkę przybliżyła Irena Twardoch, kustosz Muzeum Miejskiego im. Maksymiliana Chroboka oraz Witolda Czaplę, o którym opowiedzieli Ludmiła Domżalska i Marek Kobierski.

Jednym z centralnych punktów wydarzenia był poetycko‑historyczny spacer prezentujący epitafia z tomu „Umarli ze starego cmentarza w Orzegowie”. Inspiracją dla publikacji stała się słynna Spoon River Anthology Edgara Lee Mastersa, a teksty – napisane przez członków Towarzystwa – przybierają formę monologów zza grobu. To literackie głosy dawnych mieszkańców Orzegowa, którzy opowiadają o swoim życiu, codzienności, radościach i tragediach, tworząc wielobarwny portret lokalnej historii.

W trakcie wieczoru zaprezentowano również fragmenty książek związanych z dzielnicą. Agnieszka Płaszczyk odczytała fragment „Tu sie wszysko zaczło” autorstwa Edwarda Jona, a Barbara Kiełbik przedstawiła tekst Konrada Ciury „Augustyna Ciura 1884–1939”. Całość dopełniła muzyczno‑poetycka reminiscencja w wykonaniu Katarzyny Sroki i Jerzego Stelmacha.

W swoim wystąpieniu prezes Towarzystwa Miłośników Orzegowa, Jerzy Kasperek, podkreślił znaczenie wspólnotowego wysiłku w ochronie lokalnego dziedzictwa. – Mamy to ogromne szczęście, że nasz orzegowski cmentarz zdołał przetrwać w stanie praktycznie nienaruszonym. Jako Towarzystwo Miłośników Orzegowa już od 18 lat nieustannie walczymy – na miarę naszych możliwości – o zachowanie tego wyjątkowego miejsca dla przyszłych pokoleń – powiedział Jerzy Kasperek.

To właśnie dzięki corocznym kwestom i zaangażowaniu mieszkańców udało się odnowić wiele zabytkowych nagrobków oraz przywrócić pamięć o osobach zasłużonych dla Orzegowa. Symboliczne miejsca pamięci, tworzone z ocalałych pomników o wysokiej wartości historycznej, stają się świadectwem troski o lokalną tożsamość.

Podczas prezentacji tomu „Umarli ze starego cmentarza w Orzegowie” podkreślono, że książka powstała dzięki wspólnej pracy kilku autorów oraz inspiracji literackiej doktora Grzegorza Olszańskiego  z Uniwersytetu Śląskiego. Jak zaznaczono, teksty tworzą swoiste lustro, w którym odbija się historia Orzegowa i jego mieszkańców – tych, którzy odeszli i tych, którzy dziś dbają o zachowanie ich pamięci.

Noc Muzeów na starym cmentarzu w Orzegowie ponownie udowodniła, że lokalna historia potrafi poruszać, inspirować i jednoczyć. To wydarzenie, które nie tylko przypomina o przeszłości, lecz także buduje współczesną wspólnotę – świadomą swoich korzeni i gotową je pielęgnować.